zadoscuczynienie za smierc osoby bliskiej

Zadośćuczynienie za śmierć członka rodziny przed 3 sierpnia 2008 r.

Do 3 sierpnia 2008 r. dochodzenie zadośćuczynienia po śmierci członka rodziny było bardzo utrudnione. Obecnie możliwe jest dochodzenie zadośćuczynienia z tego tytułu nawet w sytuacji, kiedy wypadek wydarzył się 20 lat temu. W jaki sposób udało się zmienić przepisy i co stało się impulsem do zmian?

zadoscuczynienie za smierc osoby bliskiej

Zadośćuczynienie za śmierć członka rodziny przed 2008 r.

W dniu 3 sierpnia 2008 r. do Kodeksu cywilnego dodany został art. 446 § 4, zgodnie z którym sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Dodanie tego przepisu miało na celu umożliwienie rodzinom bliskim otrzymanie dodatkowego świadczenia o charakterze odszkodowawczym po zmarłym. Do tej daty rodziny zmarłych mogły dochodzić jedynie odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej na podstawie art. 446 § 3 k.c. Powodowało to jednak spore kontrowersje, ponieważ w niektórych sprawach sądy oddalały powództwa rodziny o odszkodowanie, argumentując np. że śmierć małego dziecka nie powodowała dla jego starszego rodzeństwa i rodziców znacznego pogorszenia sytuacji życiowej, a zatem nie przysługiwało im w takim wypadku żadne odszkodowanie. Do 2008 roku ustawodawca całkowicie pomijał kwestię krzywdy, jaka niemal w każdym przypadku występowała u członków rodziny po śmierci bliskiej osoby. Wykazanie pogorszenia się sytuacji życiowej powoda było również dużo trudniejsze niż wykazanie ewentualnej krzywdy. Należało bowiem udowodnić, że śmierć bliskiej osoby miała znaczący wpływ m.in. na sytuację materialną i finansową osoby bliskiej, która dochodziła odszkodowania.

Zadośćuczynienie za śmierć członka rodziny po 2008 r.

Po wprowadzeniu nowego przepisu, zadośćuczynienia mogli dochodzić bliscy osób, które poniosły śmierć w wypadku drogowym po 3 sierpnia 2008 r. Zgodnie jednak z zasadą, że „prawo nie działa wstecz”, wprowadzony przepis nie objął swoim zakresem skutków śmiertelnych wypadków samochodowych sprzed 3 sierpnia 2008 r. Wystąpienie takiej sytuacji powodowało niczym nieusprawiedliwioną dyskryminację osób, które bliskich straciły przed datą wejścia w życie nowelizacji, ponieważ dochodzenie przez nich zadośćuczynienia na podstawie art. 446 k.c. byłoby zwyczajnie nieskuteczne.

Przeczytaj też:  W 2014 wzrośnie abonament radiowo-telewizyjny

Rozwiązanie, jak to zwykle w takich przypadkach bywa, zostało wypracowane przez sądy i praktyków. Jeszcze przed wejściem w życie nowego przepisu, w lutym 2008 r.Sąd Najwyższy zasygnalizował, że możliwym byłoby dochodzenie zadośćuczynienia po śmierci bliskiej osoby na podstawie przepisów dotyczących naruszenia dóbr osobistych, tj. art. 448 w zw. z art. 23 i  24 k.c. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2008 r. , sygn. akt II CSK 459/07). Sąd Najwyższy wskazał, że w przypadku śmierci dziecka zostaje naruszona sfera odczuć psychicznych rodzica, a więc może dojść do naruszenia jego dóbr osobistych. Jeszcze wcześniej, bo w 2005 r. i 2007 r., Sąd Apelacyjny w Gdańsku stawał na stanowisku, że możliwym jest zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 za naruszenie dóbr osobistych osób, które w wyniku wypadku straciły bliskich (wyrok SA w Gdańsku z dnia 23 września 2005 r., sygn. akt I ACa 554/05; wyrok SA w Gdańsku z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt I ACa 1137/07). Orzecznictwo w tym zakresie przez długi czas nie było jednak w pełni jednolite – zdarzały się bowiem wyroki oddalające roszczenia powodów oparte na art. 448. W lipcu 2011 r. Sąd Najwyższy wydał jednak ważną uchwałę, w której potwierdzone zostało prawo do zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. dla osób, które utraciły bliskich przed 3 sierpnia 2008 r. (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt III CZP 32/11). Sąd Najwyższy wskazał w uchwale, że Sąd może przyznać najbliższemu członkowi rodziny zmarłego zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę na podstawie art. 448 w związku z art. 24 § 1 k.c., także wtedy, gdy śmierć nastąpiła przed dniem 3 sierpnia 2008 r. wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia. Od tego czasu orzecznictwo sądów w tym zakresie stało się bardziej stabilne i przewidywalne, a wyroki oddalające roszczenia w tym zakresie zdarzały się bardzo rzadko. Sąd Najwyższy jeszcze wielokrotnie podkreślał i utwierdzał swoje stanowisko w tej sprawie (m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2012 r. I CSK 314/11; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt. V CSK 320/13).

Przeczytaj też:  Rząd przyjął uchwałę pozwalającą na lepszą ochronę przed hakerami w Polsce

Punktem kulminacyjnym było postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2014 r. (sygn. akt III CZP 2/14). Rzecznik Ubezpieczonych zwrócił się do Sądu Najwyższego o podjęcie uchwały w przedmiocie rozstrzygnięcia wątpliwości w omawianym zakresie. Sąd Najwyższy cytowanym postanowieniem odmówił podjęcia takiej uchwały, uznając że nie zachodzą żadne wątpliwości w zakresie stosowania art. 448 do przypadków wypłaty zadośćuczynienia za śmierć bliskich w sprawach wypadków sprzed 3 sierpnia 2008 r. Sąd Najwyższy rozwiał tym samym wszelakie wątpliwości dotyczące tego zagadnienia.

Walka poszkodowanych z ubezpieczycielami

Jak nietrudno zgadnąć, podmiotami, którym ta linia orzecznicza nie była na rękę, były Towarzystwa Ubezpieczeniowe, które w związku z tymi orzeczeniami musiały wypłacać członkom rodzin zmarłych w wypadkach samochodowych duże kwoty tytułem zadośćuczynienia. Najwięksi ubezpieczyciele (przede wszystkim PZU i Warta) całkowicie odmawiali zaspokajania roszczeń opartych na podstawie art. 448 na etapie postępowania likwidacyjnego.

Sytuacji nie zmieniło nawet wspomniane postanowienie Sądu Najwyższego z 27 czerwca 2014 r. PZU i Warta zdają się całkowicie ignorować roszczenia rodzin zmarłych, którzy ponieśli śmierć w wypadkach samochodowych przed 3 sierpnia 2008 r. Najczęściej jedynym sposobem na uzyskanie stosownego zadośćuczynienia będzie wystąpienie ze stosownym roszczeniem do Sądu.

Autor: Radosz Pawlikowski

Pomagamy krewnym i bliskim osób zmarłych w dochodzeniu zadośćuczynień z tytułu śmierci członka rodziny.

Dbamy o każdego klienta indywidualnie, staramy się także pomóc w jak najszerszym zakresie. Dokonujemy bezpłatnej analizy każdej sprawy i konsultujemy ją z naszymi specjalistami (m.in. z zakresu medycyny i innych dziedzin).

Skontaktuj się z nami za pomocą widocznego poniżej formularza lub zadzwoń:

+48 71 307 07 44

Imię i nazwisko (wymagane)

Adres email (wymagane)

Telefon

Miasto

Temat (wymagane)

Treść wiadomości




Related Posts

Przeczytaj też:  Składka rentowa to nie to samo co podatek
Podziel się artykułem: